Beynimiz hər gün saysız-hesabsız görüntü və təcrübə qeyd etsə də, onların yalnız kiçik bir hissəsi davamlı xatirələrə çevrilir.

“Nature Neuroscience” jurnalında dərc edilən yeni elmi tədqiqat göstərir ki, əsasən emosiyalar və qorxu ilə əlaqəli olan amiqdala bölgəsi adi vizual təcrübələrin də yaddaşda qalıb-qalmayacağını müəyyənləşdirir.

Cedars-Sinai Səhiyyə Elmləri Universitetinin tədqiqatçıları qoz böyüklüyündə olan amiqdaladakı ixtisaslaşmış neyronların hansı yeni təcrübələrin uzunmüddətli yaddaşda saxlanılacağını tənzimlədiyini müəyyən ediblər. Əvvəllər bu strukturun yalnız emosional cəhətdən əhəmiyyətli xatirələrə təsir etdiyi düşünülürdü. Lakin yeni araşdırma amiqdalanın üzlər, heyvanlar və mənzərələr kimi hər hansı xüsusi emosional komponenti olmayan adi vizual təcrübələrə də cavab verdiyini sübut edib.

Tədqiqatın aparıcı müəlliflərindən biri olan Ueli Rutişauzer qeyd edib ki, amiqdaladakı müəyyən neyronların aktivliyi bir insanın gördüyü təsviri sonradan xatırlayıb-xatırlamayacağını dəqiq proqnozlaşdırmağa imkan verir.

Elm adamları beyinin məlumatı necə saxladığını öyrənmək üçün epileptik tutmaları izləmək məqsədilə beyinlərinə elektrodlar implantasiya edilmiş 112 xəstənin qeydlərini təhlil ediblər. İştirakçılar əvvəllər heç görmədikləri təsvirlərə baxarkən fərdi neyronların elektrik aktivliyi ölçülüb. Həmin gün axşam saatlarında xəstələrdən gördükləri təsvirləri xatırlamaları istənilib. Nəticələr uğurlu xatırlama ilə amiqdala fəaliyyətinin birbaşa əlaqəli olduğunu üzə çıxarıb.

ABŞ Milli Səhiyyə İnstitutlarının (NIH) dəstəklədiyi bu genişmiqyaslı tədqiqat gələcəkdə yaddaş pozuntularının müalicəsi üçün yeni üfüqlər açır. Rutişauzer bildirib ki, Alzheimer və gicgah payı epilepsiyası kimi xəstəliklərdə müşahidə olunan yaddaş itkisi qismən amiqdala daxilindəki proseslərin pozulması ilə bağlı ola bilər. Buna görə də amiqdala gələcəkdə neyromodulyasiya və hüceyrə terapiyaları vasitəsilə xəstəliklərin müalicəsi üçün əsas hədəfə çevrilə bilər.

Alimlər növbəti mərhələdə bu yaddaş seçim prosesinin digər hisslərə - səslərə və qoxulara da şamil edilib-edilmədiyini araşdırmağı planlaşdırırlar.

Qafqazinfo