ABŞ kosmik aparatları okeana enərkən, Rusiya niyə çölləri seçir?

Kosmik missiya başa çatdıqdan sonra ekipajın Yerə təhlükəsiz qaytarılması buraxılış mərhələsi qədər mürəkkəb mühəndislik və planlaşdırma tələb edir. Kosmik kapsulların enəcəyi ərazi isə hər ölkənin coğrafi şəraitinə uyğun seçilir.

Uzun illərdir ABŞ astronavtlarının okeana paraşütlə enməsi adi mənzərəyə çevrilsə də, Rusiya kosmonavtlarını geniş çöl ərazilərinə endirməyə üstünlük verir. İlk baxışdan bu fərq iki kosmik dövlətin fərqli strategiyası kimi görünsə də, bunun əsas səbəbi coğrafi və logistik amillərdir.

ABŞ iki böyük okeana çıxışı və inkişaf etmiş dəniz infrastrukturu sayəsində mühüm logistik üstünlüyə malikdir. NASA kosmik uçuşlarını sahil zolaqlarına yaxın kosmodromlardan həyata keçirir və geri qayıdan kapsullar iri paraşüt sistemləri vasitəsilə okeana endirilir. Suyun zərbəni yumşaltmaq xüsusiyyəti enişi daha təhlükəsiz edir. 1961-ci ildən etibarən bu üsul ABŞ-ın əsas standartlarından birinə çevrilib. Enişdən sonra ekipajın təxliyəsi isə NASA və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin birgə iştirakı ilə həyata keçirilir.

Rusiyada isə vəziyyət fərqlidir. Ölkənin sahil xətti ABŞ-dan daha uzun olsa da, onun böyük hissəsi sərt iqlim şəraitinə malik Şimal Buzlu okeanına çıxır. Belə şəraitdə axtarış-xilasetmə əməliyyatları olduqca çətin olduğundan, pilotlu kosmik uçuşlar Qazaxıstandakı "Baykonur" kosmodromundan həyata keçirilir. Bu səbəbdən "Soyuz" kapsulları da əsasən Qazaxıstanın geniş çöl ərazilərinə enir.

Rusiyanın kosmik proqramının tarixində suya enişlə bağlı cəmi bir məcburi istisna qeydə alınıb. 1976-cı ildə baş tutan "Soyuz 23" missiyası texniki nasazlıq səbəbindən qismən donmuş gölə enib. Kapsuldakı iki kosmonavt mənfi temperatur şəraitində təxminən doqquz saat xilasedicilərin gəlməsini gözləməli olub. Bu hadisə quruya eniş konsepsiyasının üstünlüklərini bir daha gündəmə gətirsə də, Rusiyanın eniş strategiyası onsuz da coğrafi və logistik şərtlərlə müəyyənləşirdi.

Quruya eniş zamanı zərbə suya enişlə müqayisədə daha güclü olduğundan "Soyuz" kapsulları yerə toxunmazdan dərhal əvvəl xüsusi əyləc raketlərini işə salır. Bu sistem kapsulun eniş sürətini saniyədə 1,5 metrədək azaldaraq zərbəni əhəmiyyətli dərəcədə yumşaldır.

Bununla belə, bu mexanizm enişi tam rahat etmir. Missiyasını 2011-ci ildə başa vuran italiyalı astronavt Paolo Nespoli yaşadığı təcrübəni iri yük avtomobili ilə kiçik minik avtomobilinin toqquşmasına bənzədib və həmin kiçik avtomobildə özlərinin olduğunu bildirib.

Digər tərəfdən, okeana enən astronavtlar bu təcrübəni adətən daha yumşaq qiymətləndirirlər. Onların sözlərinə görə, suya toxunma anı həyəcanverici olsa da, eniş prosesi güclü attraksion hissi yaradır.(Qaynarinfo)

SON XƏBƏRLƏR

BDYPİ-dən velosipedçilərə çağırış

İlham Əliyevin Türkmənistana işgüzar səfəri başa çatıb

“ASAN xidmət” təcrübəsi Yaponiya nümayəndə heyətinə təqdim olunub

BMT-nin yeni rezident əlaqələndiricisi “ASAN xidmət”də

Vüqar Oruc beynəlxalq təşkilata rəhbərlik edə bilər

ADY ən çox gediş-gəliş qeydə alınan dəmir yolu stansiyalarını AÇIQLADI

Prezident: Azərbaycan 2028-ci ildə MDB-də sədrliyi öz üzərinə götürməyə hazırdır

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya: investisiya körpüləri qurulur

Azərbaycan rəsmiləri Gorusda - Nələr müzakirə olundu?

Mərkəzi Asiya–Azərbaycan–Avropa: yaşıl enerjinin yeni marşrutu hazırlanır

İlham Hüseynov Fəxri Üzvlüyə layiq görüldü

Türkmənbaşı şəhərində sənədlərin imzalanması mərasimi olub

Nazirlikdən fermerlərin müraciətlərinə dair açıqlama

Prezident onu vəzifəsindən azad etdi - SƏRƏNCAM

Azərbaycan və Türkmənistan prezidentləri görüşdü

Çexiyada Azərbaycanın mina probleminə dair ekspozisiya açılıb

Astara gömrük postunda növbəti narkotik əməliyyatı

Azərbaycanın Məşvərət Görüşündə tamhüquqlu iştirakı əhəmiyyətlidir -BƏYANAT

Neftçalanın icra başçısı səyyar görüş keçirib

İlham Əliyev: Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri son illərdə dinamik inkişaf edir

BÜTÜN XƏBƏRLƏR